Ziek als zelfstandige: wat het ziekenfonds wel en niet dekt

65,56 euro per dag: dat krijgt een alleenstaande zelfstandige van het ziekenfonds als werken niet meer lukt (RIZIV, bruto, bedrag vanaf 1 september 2026). Het bedrag ligt vast, ongeacht of je zaak veel of weinig opbrengt. Maar je huur, je lening en je verzekeringen lopen gewoon door. Wat vangt de overheid dan op, en wat moet je zelf regelen?

Wat het ziekenfonds betaalt

Wie als zelfstandige arbeidsongeschikt is, krijgt een forfaitaire uitkering van het ziekenfonds. Forfaitair betekent dat het bedrag vastligt en niet afhangt van wat je verdiende. Het hangt enkel af van je gezinssituatie (RIZIV). Voor 2026 gelden vanaf 1 september deze brutobedragen per dag:

• Met gezinslast: 82,64 euro
• Alleenstaande: 65,56 euro
• Samenwonende: 50,28 euro

Het RIZIV rekent met een week van zes dagen. Stel dat je alleenstaand bent en de uitkering over 26 dagen per maand loopt: dan kom je op zo’n 1.700 euro bruto per maand. Daarop kan bovendien nog bedrijfsvoorheffing worden ingehouden, in het eerste jaar 11,11 procent (socialsecurity.be). Na een jaar spreekt men van invaliditeit, en voor die periode publiceert het RIZIV in 2026 dezelfde bedragen.

Pas vanaf de achtste dag

Een zieke week levert niets op. Duurt je arbeidsongeschiktheid korter dan acht dagen, dan krijg je geen uitkering. Duurt ze langer dan zeven dagen, dan wordt ze wel vergoed vanaf de eerste dag (RIZIV). Let wel: je moet je ziekte binnen zeven kalenderdagen aangeven bij je ziekenfonds. Wie te laat is, verliest 10 procent per dag. Je huisarts vult daarvoor het getuigschrift van arbeidsongeschiktheid in, en bij meer dan 14 dagen stuurt hij het sinds 1 januari 2026 elektronisch door (RIZIV). Wie net is gestart, moet volgens het RIZIV bovendien eerst een wachttijd van zes maanden doorlopen.

Waarom dat vaak te weinig is

De reden zit in de constructie: de uitkering is een vast bedrag, geen percentage van je inkomen. Een zelfstandige met een bescheiden zaak merkt dat misschien amper. Maar wie goed verdient en een woonlening of personeel heeft, ziet het gat snel groeien.

Stel dat je alleenstaand bent en per maand 2.500 euro vaste kosten hebt: een woonlening, sociale bijdragen, verzekeringen en eten. Met de uitkering van zo’n 1.700 euro bruto blijft er dan, vóór belasting, een gat van zo’n 800 euro. Dat betaal je uit je spaargeld, elke maand opnieuw. Duurt je arbeidsongeschiktheid een jaar, dan loopt dat op tot zo’n 9.500 euro.

Wat een verzekering gewaarborgd inkomen doet

Een verzekering gewaarborgd inkomen vult het verschil aan tussen je normale inkomen en wat het ziekenfonds uitkeert (Wikifin, aangepast op 8 juni 2026). Meestal krijg je een maandelijkse rente, gedurende de periode die in je contract staat en niet langer dan tot je pensioenleeftijd. De premie stijgt of daalt met het bedrag dat je verzekert, dus je kiest zelf hoeveel van het gat je wilt dichten.

Er zit ook een fiscaal voordeel aan. Als zelfstandige trek je de premie volledig af als beroepskosten, dat zijn kosten die je voor je zaak maakt. De uitkeringen zelf zijn wel belastbaar (Wikifin, aangepast op 29 mei 2026).

Waar je op let

Toch is zo’n polis geen blanco cheque. Doorgaans geldt er een wachttijd van zowat 30 dagen vanaf de eerste ziektedag, en je bent niet gedekt als je de polis afsluit terwijl je al arbeidsongeschikt bent. Bovendien sluiten de meeste polissen psychiatrische aandoeningen en mentale problemen uit. Vraag je verzekeraar dus wanneer hij uitkeert en welke uitsluitingen gelden, want de voorwaarden verschillen per verzekeraar.

Een langere wachttijd verlaagt de premie. Dat werkt alleen als je een spaarbuffer hebt om die extra periode te overbruggen. Voor werknemers ligt het anders, want hun werkgever betaalt eerst nog een tijd het loon door.

Tot slot weegt je situatie door. Wie weinig vaste lasten heeft en ruim spaargeld, kan het risico deels zelf dragen. Wie een lening afbetaalt of een gezin onderhoudt, legt de premie van een polis best naast het gat dat de uitkering van het ziekenfonds laat. Een overzicht van de verzekeringen die je echt nodig hebt helpt daarbij.