Digitale nalatenschap: wie komt er na jou in je accounts?

Je huis en je spaarrekening gaan na je overlijden naar je erfgenamen, volgens vaste regels. Maar de sleutels van je mailbox, je foto’s en je online accounts raken vaak zoek. Erfgenamen weten vaak niet waar ze de documenten en inloggegevens van de overledene moeten zoeken. Wat kun je nu al regelen, zodat je nabestaanden niet moeten gissen?

1. Wat er gebeurt als je niets regelt

Een smartphone, een mailbox of een sociaal profiel verdwijnt niet op het moment dat je overlijdt. Je nabestaanden hebben ze soms wel meteen nodig. Denk aan de contactgegevens voor de begrafenis, die vaak alleen op een telefoon staan.

België heeft geen aparte wet voor de digitale nalatenschap. Je accounts vallen dus onder het gewone erfrecht, aangevuld met de gebruiksvoorwaarden van elk platform.

In Duitsland kwam het wel al tot een rechtszaak. Ouders wilden toegang tot het Facebook-account van hun overleden dochter, en het hoogste Duitse gerechtshof gaf hen in 2018 gelijk: de erfgenamen nemen de overeenkomst met het platform over, net zoals ze brieven en dagboeken erven.

Een account snel sluiten is niet altijd de beste eerste stap. Wie het account opzegt, verliest immers ook alle gegevens die erin staan.

2. Niet alles wat je online koopt, erf je ook

Een boek in je kast erven je kinderen. Een e-book, een film of een game die je online kocht, doorgaans niet. Bij streamingdiensten en gameplatformen koop je geen eigendom, maar een persoonlijk recht om de dienst te gebruiken. Dat recht stopt bij je overlijden. Hetzelfde geldt voor wat je binnen een game koopt, zoals extra munten of uitrusting.

Wat je zelf maakt, ligt anders. Foto’s, documenten en andere bestanden die je in de cloud bewaart, kunnen wel tot je nalatenschap behoren. Toch is ze opvragen niet altijd eenvoudig. Dropbox vraagt nabestaanden bijvoorbeeld een gerechtelijk bevel waaruit blijkt dat de overledene hun toegang wilde geven, en garandeert zelfs dan niets (Dropbox, helpcentrum). Een overlijdensakte volstaat daar dus niet.

3. Wat de platformen je zelf laten kiezen

Wie vooraf kiest, bespaart de nabestaanden veel gedoe. Facebook laat je een zogeheten ‘legacy contact’ aanduiden: iemand die je profiel beheert nadat Facebook het in een herdenkingsaccount heeft omgezet. Je kunt ook kiezen om je account na je overlijden permanent te laten verwijderen.

Let wel: zo’n contact is geen sleutel tot alles. Die persoon kan niet inloggen en je berichten niet lezen. Wel kan die persoon een bericht vastzetten op je profiel, je profielfoto aanpassen en vragen om het account te verwijderen. Een kopie downloaden van wat je op Facebook deelde, kan alleen als die functie aanstaat (Facebook, helpcentrum).

Bij Google heet die functie Inactiviteitsbeheer, en je stelt zelf in na hoeveel inactiviteit het plan start. Daarnaast duid je tot tien mensen aan die dan een deel van je gegevens krijgen. Je kunt ook enkel een bericht laten sturen. Doe je niets, dan behoudt Google zich het recht voor een account na twee jaar inactiviteit te verwijderen (Google, helpcentrum).

Apple werkt met een erfeniscontact, dat je instelt op je iPhone, iPad of Mac. Na je overlijden krijgt die persoon toegang tot onder meer je foto’s, berichten, notities en bestanden, maar niet tot je wachtwoorden, je betaalgegevens of de films en muziek die je kocht. Daarvoor heeft je erfeniscontact wel de toegangssleutel nodig die Apple aanmaakte toen je hem aanduidde, plus je overlijdensakte (Apple, helpcentrum). Bewaar die sleutel dus op een plek waar hij te vinden is.

Bij Microsoft ligt het moeilijker. Nabestaanden krijgen buiten Duitsland en China in principe alleen gegevens na een gerechtelijke procedure, en ook dan zonder garantie. Een account zonder activiteit wordt na twee jaar gesloten, en Outlook.com- en OneDrive-accounts worden al na één jaar geblokkeerd (Microsoft, helpcentrum).

4. De digitale kluis van het notariaat

Het notariaat biedt een eigen oplossing: Izimi, een gratis digitale kluis waarin je documenten ordent, deelt en bewaart, zoals foto’s, facturen of bankuittreksels. Volgens het notariaat gebruikten zo’n 613.000 Belgen die kluis in 2025.

In de instellingen van je kluis kies je wat er na je overlijden gebeurt, en die keuze kun je altijd wijzigen. Je hebt drie opties:

• Standaard: je erfgenamen vragen via de notaris de inhoud van je kluis op, want die maakt deel uit van je nalatenschap.
• Delen: je duidt daarnaast contacten aan die bepaalde documenten krijgen. Wat je met hen deelt, gaat wel altijd ook naar je erfgenamen.
• Vernietigen: Izimi wist de volledige inhoud tien dagen na je overlijden, ook als je testament iets anders bepaalt.

Goed om te weten: na je overlijden hebben je erfgenamen en contacten 24 maanden om de inhoud naar hun eigen kluis te downloaden. Daarna wordt ze gewist (Izimi, veelgestelde vragen).

5. Je testament: verwijs, maar noteer geen wachtwoorden

Een testament kan veel regelen, maar zet er geen wachtwoorden of inloggegevens in. Wachtwoorden veranderen en er komen accounts bij, zodat je je testament telkens zou moeten aanpassen. Je kundt daarom in testament verwijzen naar de plaats waar je overzicht ligt, bijvoorbeeld een digitale kluis. Zo blijft je lijst vertrouwelijk en hoef je je testament niet te herschrijven bij elk nieuw wachtwoord.

In je testament kun je ook een testamentuitvoerder aanduiden: een vertrouwenspersoon die toeziet op de uitvoering van je laatste wensen. Volgens de Federatie van het Notariaat is veel ‘virtuele eigendom’ die online beheerd moet worden, een reden om er een te kiezen. Die persoon kan bijvoorbeeld accounts laten sluiten, een herdenkingspagina laten instellen of kopieën van foto’s aan je erfgenamen bezorgen. Hou er wel rekening mee dat hij de opdracht mag weigeren, dus duid eventueel ook een reserve aan.

6. Cryptomunten: zonder sleutel geen toegang

Cryptomunten vragen extra aandacht, want wie ze bezit, heeft een private key nodig: een geheime code waarmee je over de munten beschikt. Raak je die kwijt, dan is er geen bank of instelling die je een nieuwe kan geven. Bewaar je je munten bij een cryptoplatform, dan hebben je erfgenamen vooral de inloggegevens van dat platform nodig.

Toch verdwijnt de aangifteplicht niet. Cryptomunten horen in de aangifte van nalatenschap, ook als je erfgenamen er niet bij kunnen (Aeacus Lawyers; Lamberts). Ontbreekt de sleutel, dan raadt Lamberts aan in Vlaanderen vooraf te overleggen met de Vlaamse Belastingdienst en de munten ‘pro memorie’ aan te geven, dus zonder bedrag. Duikt de sleutel later toch op, dan volgt een bijkomende aangifte, met het risico op een belastingverhoging. De erfbelasting is een gewestelijke zaak, dus de regels verschillen per gewest.

Bovendien telt de waarde op de dag van het overlijden. Bij beursgenoteerde aandelen mogen erfgenamen kiezen tussen drie momenten, maar volgens Lamberts geldt die keuze niet voor cryptomunten. Bij een munt die sterk schommelt, kan dat een groot verschil maken.

Het wordt wel makkelijker om te weten dat er crypto is. Aanbieders van cryptodiensten in België moeten cryptorekeningen gaan melden aan het Centraal Aanspreekpunt van de Nationale Bank, en krijgen daarvoor tijd tot 1 december 2026 (Delboo, Legal News).

Wil je je munten al bij leven schenken of in je testament verdelen, zet de private key dan nooit in de akte of in het testament zelf, want wie hem leest, kan over de munten beschikken. Verdeel ze ook niet in vruchtgebruik en blote eigendom: een cryptoportefeuille kun je volgens Lamberts niet opsplitsen zoals een effectenrekening.

7. Wat je vandaag al kunt doen

Een paar stappen volstaan doorgaans:

1. Maak een lijst van je belangrijkste accounts: mail, cloudopslag, sociale media en alles waar geld of crypto in staat.
2. Duid bij Facebook, Google, Apple … een contactpersoon aan, en bewaar de toegangssleutel van Apple.
3. Kies in Izimi wat er met de inhoud van je kluis gebeurt.
4. Verwijs in je testament naar de plaats van je lijst en overweeg een testamentuitvoerder, met een reserve.

Dit gaat over de periode na je overlijden. Wat er moet gebeuren als je zelf geen beslissingen meer kunt nemen, regel je met een zorgvolmacht.