Basisrente en getrouwheidspremie: zo werkt je spaarrente

Op een klassieke spaarrekening lijkt de rente één getal. Maar achter dat percentage zitten twee rentes met elk hun eigen regels: de basisrente en de getrouwheidspremie. Wie ze gewoon optelt, krijgt niet altijd wat hij verwacht. Hoe werken ze, en waarop let je als je een rekening kiest?

Twee soorten spaarrekeningen

In België spaar je doorgaans op een gereglementeerde of op een niet-gereglementeerde spaarrekening. De gereglementeerde spaarrekening is de klassieke rekening die de meeste mensen kennen. Ze moet aan wettelijke voorwaarden voldoen, en in ruil krijg je een fiscaal voordeel: de eerste 1.020 euro interest per persoon per jaar is belastingvrij, of 2.040 euro voor gehuwden en wettelijk samenwonenden.

Boven die grens houdt de bank 15 procent roerende voorheffing in, een belasting die meteen van je interest afgaat. Die regels zijn federaal, dus ze gelden in elk gewest. Een niet-gereglementeerde rekening heeft dat voordeel niet. Daar gaat 30 procent roerende voorheffing af vanaf de eerste euro interest.

De basisrente: voor elke dag

De basisrente is de vergoeding voor elke dag dat je geld op de rekening staat. Het percentage geldt op jaarbasis, maar de rente loopt per dag: ten laatste vanaf de dag na je storting, tot je het geld weer afhaalt. De bank schrijft ze doorgaans eenmaal per jaar bij, rond 1 januari.

Stel dat je 10.000 euro stort op een rekening met 1 procent basisrente, en dat je het bedrag precies drie maanden later weer opneemt. Dan krijg je een kwart van de jaarrente, of zo’n 25 euro. Op een getrouwheidspremie heb je in dat geval geen recht.

De getrouwheidspremie: voor wie blijft

De getrouwheidspremie is een extra rente voor geld dat twaalf maanden onafgebroken op dezelfde rekening blijft staan. Ook die termijn begint ten laatste de dag na je storting. Het percentage ligt vast op het moment dat je stort. Verandert de bank het nadien, dan behoud je voor die storting het oude percentage tot de twaalf maanden om zijn.

De bank betaalt de premie per kwartaal uit, op de eerste dag van het kwartaal nadat je ze verworven hebt: op 1 januari, 1 april, 1 juli of 1 oktober. Stort je bijvoorbeeld op 10 april 2026 en laat je het geld staan tot 10 april 2027, dan krijg je de premie op 1 juli 2027.

Haal je geld af, dan gaat de bank ervan uit dat je eerst je laatste stortingen opneemt. Dat heet het LIFO-principe, naar het Engelse “last in, first out”. Goed om te weten: dat werkt in je voordeel, want het geld dat het langst op de rekening staat en dus het dichtst bij zijn premie zit, blijft zo gespaard.

Wat de wet vastlegt

Een bank mag de rentes op een gereglementeerde spaarrekening niet vrij kiezen. Er zijn wettelijke grenzen:

• Basisrente: hoogstens 3 procent, of de rente die de Europese Centrale Bank (ECB) vraagt voor haar gewone leningen aan banken, als die hoger ligt.
• Getrouwheidspremie: minstens een kwart van de basisrente die de bank aanbiedt, en hoogstens de helft van de maximale basisrente.
• Verhogingen: trekt de bank de basisrente op, dan moet ze die verhoging minstens drie maanden behouden, tenzij de ECB haar rente intussen verlaagt.

Let wel: een bank mag de basisrente wel verlagen, zolang ze haar klanten verwittigt. Alleen de premie op een storting die al loopt, ligt vast.

Waarom twee rentes?

Een bank leent het spaargeld van haar klanten door, bijvoorbeeld als woonkrediet. Daarvoor heeft ze immers liefst geld waarop ze kan rekenen. De basisrente beloont dus dat je je geld ter beschikking stelt, de premie dat je de bank zekerheid geeft.

De beste rekening hangt daarom af van je spaardoel. Wie het geld zeker een jaar of langer laat staan, kiest wellicht voor een rekening met een hoge premie. Wie het binnen het jaar nodig kan hebben, kijkt vooral naar de basisrente.

Stel dat rekening A 0,40 procent basisrente en 1,60 procent premie biedt, samen 2 procent. Rekening B geeft 1 procent basisrente en 0,50 procent premie, samen 1,50 procent. Na twaalf maanden wint A. Maar haal je het geld na zes maanden af, dan krijg je bij A slechts 0,20 procent, tegenover 0,50 procent bij B. Voor de eenvoud blijven de percentages hier een jaar lang gelijk.

Geld verschuiven zonder je premie te verliezen

Toch hoef je niet altijd opnieuw te beginnen als je geld verschuift. Zet je het over naar een andere gereglementeerde spaarrekening op jouw naam bij dezelfde bank, dan blijft de periode die je al opbouwde behouden. Het bedrag moet wel minstens 500 euro zijn, en vanaf dezelfde rekening kan dat hoogstens drie keer per kalenderjaar. Een overschrijving via een doorlopende opdracht geniet die bescherming niet.

Stel dat je op 1 juli 2026 een bedrag stortte op rekening A en het op 1 februari 2027 overzet naar rekening B bij dezelfde bank. Op 1 juli 2027 heb je je premie dan verworven: zeven maanden aan het percentage van rekening A, en vijf maanden aan dat van rekening B.

Bij een andere bank begint de teller wel opnieuw. Wie overstapt, mist de premie op alle bedragen die nog geen twaalf maanden op de oude rekening stonden. Het gunstigste moment om te vertrekken is dus vlak nadat een storting haar premie verworven heeft.

Wat met niet-gereglementeerde rekeningen?

Een niet-gereglementeerde spaarrekening heeft één rente en geen premie. Die rente loopt vanaf de dag dat je geld op de rekening staat, net als een basisrente. De bank kiest bovendien zelf hoe vaak ze uitbetaalt: soms jaarlijks, soms per kwartaal.

Het grote verschil zit bij de fiscus. Omdat er 30 procent roerende voorheffing afgaat, wordt 1 procent brutorente 0,70 procent netto. Vergelijk dus altijd die nettorente met de rente van een gereglementeerde rekening, want daar blijft de interest tot 1.020 euro per persoon onbelast.

Kortom: hou het geld dat je binnen het jaar nodig kunt hebben apart van het geld dat je zeker laat staan, en kies voor elk potje de rente die erbij past.