Registratierechten naar 3 procent: wat betekent dat voor kopers?

De Vlaamse regering wil de registratierechten op de enige eigen woning weer optrekken van 2 naar 3 procent. Het zit in het begrotingsakkoord dat minister-president Matthias Diependaele (N-VA) voorlegt aan het Vlaams Parlement. Maar het is nog geen wet. Toch is het signaal duidelijk: wie in 2027 koopt, betaalt wellicht meer.

Wat is beslist, en wat niet?

Registratierechten zijn een belasting die je aan het gewest betaalt wanneer je een woning koopt, berekend op de aankoopprijs. Sinds 1 januari 2025 geldt in Vlaanderen 2 procent voor je enige eigen woning. Voor een tweede woning en ander vastgoed blijft het 12 procent.

De verlaging naar 2 procent stond twee jaar geleden nog als belofte in het regeerakkoord. Nu moet de verhoging helpen om de Vlaamse begroting weer in evenwicht te brengen.

Let wel: een begrotingsakkoord is een politieke afspraak, geen wettekst. Het Vlaams Parlement moet de verhoging nog goedkeuren. De berichtgeving spreekt over “vanaf 2027”, maar de precieze ingangsdatum en eventuele overgangsregels zijn nog niet bekend.

Wat kost dat in euro?

Stel dat je een woning van 400.000 euro koopt als je enige eigen woning en dat je aan alle voorwaarden voldoet. Bij 2 procent betaal je 8.000 euro registratierechten. Bij 3 procent is dat 12.000 euro, dus 4.000 euro meer. Notariskosten komen daar nog bovenop.

Voor de gemiddelde Vlaamse woningprijs kwam VRT NWS op zo’n 4.000 euro extra uit. Het bedrag hangt rechtstreeks af van wat je koopt. Een woning van 250.000 euro kost je dus een stuk minder extra dan een van 500.000 euro.

Compromis of akte: welke datum telt?

Bij een woningaankoop teken je eerst een compromis, een overeenkomst waarin koper en verkoper de verkoop vastleggen. Daarna volgt de notariële akte, waarmee de verkoop definitief is en waarop je de registratierechten betaalt. Tussen beide zit doorgaans hoogstens vier maanden.

Daar zit meteen de grote vraag. Volgens vastgoedmakelaar Filip Dewaele maakt het veel uit of de datum van het compromis of die van de akte telt. Telt het compromis, dan krijgen kopers die vóór de ingangsdatum tekenen nog het lage tarief. Telt de akte, dan kan een compromis van vandaag alsnog 3 procent kosten.

Zolang de overgangsregeling ontbreekt, valt er weinig te plannen. Toch is een overhaaste aankoop voor 4.000 euro geen goed idee. Een compromis tekenen terwijl je budget of lening niet rond is, kan je immers duurder uitkomen dan het tarief zelf.

Voorwaarden voor het lage tarief

Het lage tarief krijg je niet automatisch. Doorgaans moet je als privépersoon de volledige woning in volle eigendom kopen en mag je niet al een andere woning of bouwgrond bezitten. Bovendien moet je er zelf gaan wonen.

Voldoe je daar niet aan, dan volgt een bijbetaling tot 12 procent, vermeerderd met een boete. Denk aan iemand die niet op tijd verhuist of zijn vorige woning niet binnen de termijn verkoopt. De Vlaamse Belastingdienst legt de exacte voorwaarden uit op zijn website, en daar kijk je best voor je koopt.

En in Brussel en Wallonië?

Registratierechten zijn een gewestelijke belasting. Brussel en Wallonië hebben hun eigen tarieven en voorwaarden, en het Vlaamse plan verandert daar niets aan. Het gewest waar de woning ligt, bepaalt dus welke regels gelden, en niet waar je woont.

Tot slot: vraag aan je notaris welk tarief op jouw aankoop van toepassing is, en laat dat meteen schriftelijk bevestigen. Zo weet je voor je tekent wat je echt betaalt.